Αρχική

ΠΑΝΑΓΙΑ ΟΡΕΣΤΙΑΔΟΣ

ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ & ΒΙΒΛΙΑ





 










ΕΟΡΤΟΛΟΓΙΟ

(C) 2013 Ιερός Ναός Κοιμήσεως Της Θεοτόκου Κλεισσούς Ορεστιάδος
? ?κκλησία ?ς κοινότητα
 
Μέγιεντορφ 'Ιωάννης (Πρεσβύτερος )
«Ο? ε?σ? δύο ? τρε?ς συνηγμένοι ε?ς τ? ?μ?ν ?νομα, ?κε? ε?μι ?ν μέσ? α?τ?ν» (Ματθ. 18,20). Τ? λόγια α?τ? το? Χριστο? ?ποτελο?ν ?να ?π? τ? βασικότερα ?κκλησιολογικ? κείμενα τ?ς Καιν?ς Διαθήκης. Διδάσκουν σαφ?ς ?τι ? σύναξη τ?ν πιστ?ν, ? συγκέντρωση ?ν?ς ?ριθμο? χριστιαν?ν, ?ποτελε? τ?ν προϋπόθεση τ?ς παρουσίας το? Χριστο?. Δ?ν ?χει σημασία ?ν ? ?ριθμ?ς α?τ?ν πο? συγκεντρώνονται ε?ναι μικρ?ς ? μεγάλος. ?κε?νο πο? ?χει πράγματι σημασία ε?ναι τ? γεγον?ς τ?ς σύναξης. ?φόσον μία σύναξη γίνεται «ε?ς τ? ?νομα το? Χριστο?», παύει ν? ε?ναι ?πλ? συνάθροιση ?νθρώπων κα? γίνεται ?νωση μ? τ?ν Χριστό, πραγμάτωση τ?ς ?ρχαίας προφητείας, σύμφωνα μ? τ?ν ?ποία ? Θε?ς θ? σκηνώσει ?ληθιν? κα? πραγματικ? ?ν μέσ? το? λαο? του κα? «α?το? λα?ς α?το? ?σονται κα? α?τ?ς ? Θε?ς ?σται μετ' α?τ?ν, ? Θε?ς α?τ?ν» (?π. 21,3. ?εζ. 43,7).

Τ?ν ?ντικειμενικ? α?τ? χαρακτήρα τ?ς σύναξης τ?ν χριστιαν?ν τονίζουν μ? ?διαίτερη ?πιμον? ?λοι ο? Πατέρες τ?ς ?ρχαίας ?κκλησίας.

? ?γιος ?γνάτιος ? Θεοφόρος π.χ. γράφει πρ?ς τ?ν ?κκλησία τ?ς ?φέσου: «Σπουδάζετε ο?ν πυκνότερον συνέρχεσθαι ε?ς ε?χαριστίαν Θεο? κα? ε?ς δόξαν. ?ταν γ?ρ πυκν?ς ?π? τ? α?τ? γίνεσθε, καθαιρο?νται α? δυνάμεις το? σαταν?, κα? λύεται ? ?λεθρος α?το? ?ν τ? ?μονοία ?μ?ν τ?ς πίστεως. Ο?δέν ?στιν ?μεινον ε?ρήνης, ?ν ? π?ς πόλεμος καταργε?ται ?πουρανίων κα? ?πιγείων» (?γνάτιος πρ?ς ?φεσίους, ΧΙΙΙ).

Κατ? τ?ν ?ντίληψη, λοιπόν, το? ?γίου ?γνατίου κα? τ?ν συγχρόνων του, ? ε?χαριστιακ? σύναξη τ?ν χριστιαν?ν ε?ναι πρωτίστως τ? ?ντικειμενικ? σημε?ο τ?ς ε?ρήνης, τ?ν ?ποία ? Θε?ς ?ποκατέστησε μεταξ? Α?το? κα? το? λαο? του ?ν Χριστ? κα? στ?ν ?ποία καλε? ?λους το?ς ?νθρώπους ν? κοινωνήσουν. Κα? ? μετοχ? στ? σύναξη α?τ? δ?ν ε?ναι ?πλ?ς μία πράξη χρήσιμη γι? τ?ν ?τομικ? σωτηρία το? καθενός, ?λλ? ε?ναι κυριολεκτικ? συμμετοχ? στ?ν ?γώνα πο? διεξάγει ? ?νανθρωπήσας Υ??ς το? Θεο? ?ναντίον το? διαβόλου. ?ναντίον ?κείνου πο? σπέρνει τ? διαίρεση κα? τ? μ?σος μεταξ? τ?ν ?νθρώπων κα? κατορθώνει ν? διατηρε? τ?ν ?δικη κα? παράνομη ?ξουσία του πάνω στ?ν κόσμο χάρη στ?ν ?μαρτία κα? στ? θάνατο.

? ?ντίληψη α?τ? ?ξηγε? γιατί ?π? τ?ν πρώτη στιγμ? ? ?κκλησία θεώρησε τ? συμμετοχ? στ?ν κοιν? σύναξη ?ς ο?σιαστικ? στοιχε?ο τ?ς χριστιανικ?ς πίστης κα? ζω?ς κα? γιατί, παρ? το?ς φοβερο?ς διωγμο?ς τ?ν πρώτων α?ώνων, ?ξακολούθησε ν? παραμένει α?στηρ? προσηλωμένη στ?ν ?ρχ? τ?ν τακτικ?ν λατρευτικ?ν συνάξεων. ?ταν ? Χριστιανισμ?ς κηρύχθηκε religio illicita, δηλαδ? ?παγορευμένη θρησκεία, δ?ν ?πέβαλε, ?πως θ? περίμενε κανείς, τ?ν κοινοτικό του χαρακτήρα κα? δ?ν μεταβλήθηκε σ? μία ?τομικ? θρησκεία. Μία τέτοια θρησκευτικ? πίστη, ? ?ποία δ?ν θ? συνεπαγόταν κανένα σοβαρ? κίνδυνο γι? το?ς ?παδούς της ?σφαλ?ς κα? θ? ?ταν ?νεκτ? ?π? τ? Ρωμαϊκ? Κράτος. Κα? ?μως, πόσο θ? ?πλοποιο?νταν τ? πράγματα γι? το?ς διωκόμενους χριστιανούς, ?ν ?ποφάσιζαν ν? ?γκαταλείψουν τ?ς συνάξεις τ?ς Κυριακ?ς, ο? ?πο?ες τόσο ε?κολα μπορο?σαν ν? προδοθο?ν ? ν? ?ποκαλυφθο?ν κα? ?ν ?ρκο?νταν σ? ?ναν «πνευματικ?» σύνδεσμο μεταξύ τους! ?λλ? τίποτε παρόμοιο δ?ν συνέβη. Παρ? τ?ν σκληρ? καταδίωξη κα? τ?ς τρομερ?ς τιμωρίες, ο? χριστιανο? ?ξακολούθησαν ν? συνέρχονται τακτικ? «?π? τ? α?τό». Κα? ? λόγος τ?ς ?πιμον?ς τους α?τ?ς ?ταν ? πίστη ?τι ? Χριστιανισμ?ς ε?ναι πρώτιστα συγκεκριμένη συμμετοχ? στ? ζω? μίας ?ρατ?ς κα? ?πτ?ς μυστηριακ?ς κοινότητας, μία συμμετοχ? ? ?ποία δ?ν ?πιδέχεται κανεν?ς ε?δους «πνευματοποίηση». Μ? ?λλα λόγια, σύμφωνα μ? τ?ν ?ντίληψη τ?ν χριστιαν?ν τ?ν πρώτων α?ώνων, τ? ν? ε?ναι κανε?ς χριστιαν?ς ε?ναι συνώνυμο μ? τ? ν? ε?ναι μέλος τ?ς ?κκλησίας. ?στόσο, γι? ν? ε?ναι κάποιος μέλος τ?ς ?κκλησίας, δ?ν ?ρκε? ?πλ?ς ν? παραδέχεται μία ?ρισμένη κοσμοθεωρία ? ν? ?γωνίζεται ε?λικριν? γι? ν? μεταβάλει τ?ν ?τομικό του τρόπο σκέψης κα? ζω?ς ? ?στω ν? ?νήκει ?όριστα σ? μία ?φηρημένη κα? ?πρόσωπη ?ργάνωση. Χρειάζεται, κυρίως, ν? ε?ναι ?νταγμένος ψυχ? τε κα? σώματι σ? μία συγκεκριμένη τοπικ? κοινότητα, ν? μετέχει νόμιμα κα? ?νεργητικ? στ? ζωή της, ν? ε?ναι μ? ?λη τ? σημασία τ?ς λέξης ? «πλησίον» τ?ν ?δελφ?ν του, ? «πλησίον» τ?ν ?λλων ?νθρώπων πο? ?ποτελο?νται, ?πως κα? α?τός, ?π? σάρκα κα? α?μα.

Πράγματι, ?ταν ? Χριστ?ς θέλησε ν? κηρύξει τ?ν ?ναρξη τ?ς Βασιλείας το? Θεο? πάνω στ? γ?, ν? ?ναγγείλει τ?ν ?γκαινιασμ? τ?ς νέας πραγματικότητας τ?ς ?κκλησίας, ?κανε λόγο γι? τ?ν πρ?ς τ?ν πλησίον ?γάπη. ? χριστιανικ? ?γάπη δ?ν ε?ναι μία ?όριστη ?γάπη τ?ς ?νθρωπότητας. ε?ναι ? προσωπικ? ?γάπη τ?ν συγκεκριμένων ?νθρώπων, το?ς ?ποίους ? πρόνοια το? Θεο? ?ταξε ?ς πλησίον μας.

Ε?ναι πολ? ε?κολο ν? ?γαπ? κάποιος ?σους βρίσκονται μακριά του ? ?κείνους μ? το?ς ?ποίους δ?ν ?χει παρ? μόνο λίγες τυπικ?ς σχέσεις. ?στόσο, συχν? χρειάζεται ?γώνας γι? ν? ?γαπήσουμε τ? πρόσωπα πο? βρίσκονται κυριολεκτικ? γύρω μας, το?ς ?νθρώπους μ? το?ς ?ποίους ε?μαστε ?ποχρεωμένοι κάθε στιγμ? ν? ?ρχόμαστε σ? ?παφ? κα? σ? σχέση.

?ντίθετα μ? τ?ν ?γάπη το? πλησίον, τ?ν ?ποία δίδασκε τ? Λευϊτικ?ν κα? τ?ν ?ποία ?φάρμοζαν ο? ε?σεβε?ς ?σραηλ?τες, ? χριστιανικ? ?γάπη δ?ν γνωρίζει καμία διάκριση κα? δ?ν ?ποκλείει κανέναν. ?ταν ? Κύριος ρωτήθηκε ποιόν πρέπει ν? θεωρο?με ?ς πλησίον μας, ?πάντησε μ? τ?ν παραβολ? το? Καλο? Σαμαρείτη, ?ποδεικνύοντας ?ς πρότυπο ?ληθιν?ς ?γάπης το? πλησίον τ?ν ?κπρόσωπο ?ν?ς λαο?, γι? τ?ν ?πο?ο κάθε καλ?ς ?βρα?ος τ?ς ?ποχ?ς του α?σθανόταν ?χι ?πλ?ς μ?σος, ?λλ? σχεδ?ν φυσικ? ?πέχθεια.

?πομένως, ο? χριστιανο? καλο?νταν ν? ?ποτελέσουν μία κοινότητα, ? ?ποία θ? ?περβαίνει κάθε φραγμ? φυλ?ς, συμφέροντος ? προσωπικ?ν α?σθημάτων. ? κοινότητα α?τ? θ? ε?ναι θεμελιωμένη, ?χι σ? φυσικ?ς ?ξίες ? στ?ν προσωπικ? συμπάθεια, ?λλ? στ?ν χάρη το? Θεο?. Γιατί, ?ντως, ? χριστιανικ? ?γάπη ε?ναι χάρη κα? δωρε? το? Θεο?. δ?ν προέρχεται ?π? τ?ν ?νθρωπο, ?λλ? πηγάζει ?π? τ?ν Θεό. Δ?ν ε?ναι ?νθρώπινη ?γάπη, ?λλ? ε?ναι ? ?γάπη το? Θεο?, ? ?γάπη μ? τ?ν ?ποία ? Θε?ς ?γαπ? τ?ν κόσμο του, ? ?γάπη μ? τ?ν ?ποία τ? πρόσωπα τ?ς Παναγίας Τριάδος ?γαπ?νται μεταξύ τους. Α?τ?ν τ?ν ?γάπη του ? Θε?ς μεταδίδει σ? ?κείνους πο? πιστεύουν στ? «ε?αγγέλιό» του κα? ?νσωματώνονται στ? «σ?μα» το? σαρκωθέντος κα? ?νανθρωπήσαντος Υ?ο? του. Γι' α?τ? κα? ? ?πόστολος ?νομάζει τ? χριστιανικ? ?γάπη «καρπ?ν το? Πνεύματος» (Γαλ. 5,22) κα? διδάσκει ?τι σ? ?ντίθεση πρ?ς τ?ν ?γάπη κα? τ? α?σθήματα το? θνητο? κα? φθαρτο? κόσμου τούτου, τ? ?πο?α ?λλοιώνονται κα? παρέρχονται, ? χριστιανικ? ?γάπη «ο?δέποτε ?κπίπτει» (Α' Κορ. 13,8).

Τ? χριστιανικ? βάπτισμα ε?ναι θάνατος κα? ?νάσταση. Μ? τ? βάπτισμα βιώνουμε τ?ν θάνατο το? παλαιο? ?νθρώπου καί, συνάμα, τ?ν ?νάσταση μίας νέας ζω?ς, ? ?ποία δ?ν ε?ναι πλέον ? ζω? το? κόσμου τούτου, ?λλ? ε?ναι ? ζω? το? α?ώνιου κα? ?θάνατου Θεο?. Μ? ?λλα λόγια, μ? τ? βάπτισμα γινόμαστε «σ?ρξ» το? δι' ?μ?ς σαρκωθέντος κα? ?κ τ?ς Μαρίας τ?ς ?ειπαρθένου τεχθέντος Υ?ο? κα? Λόγου το? Θεο?. Χριστ?ς κα? χριστιανο? ?ποτελο?με ?να σ?μα.

Το?το ?κριβ?ς ?ρμηνεύει κα? τ? γεγον?ς ?τι ?ταν ? σύναξή μας γίνεται «ε?ς τ? ?νομα το? Χριστο?» ?χει ?ς ?ποτέλεσμα τ?ν ?ληθιν? κα? πραγματικ? παρουσία το? Θεανθρώπου ?νάμεσά μας.

?ξηγε? ?κόμη γιατί ? ?κκλησία ?παγόρευσε ?π? τ?ν ?ρχ? τ?ν συμμετοχ? τ?ν μ? βαπτισμένων προσώπων στ?ς συνάξεις (βλ. τ?ν ?πόλυση τ?ν κατηχουμένων). ?ντικειμενικά, ο? μ? βαπτισμένοι δ?ν ?χουν ?γκεντρισθε? στ? Σ?μα το? Χριστο? καί, συνεπ?ς, δ?ν ε?ναι δυνατ? ν? μετέχουν σ? συνάξεις πο? γίνονται στ? ?νομα το? Χριστο?.

Τέλος, ?ξηγε? γιατί ? ?μαρτία μ?ς ?ποκλείει ?π? τ?ν σύναξη τ?ς ?κκλησιαστικ?ς κοινότητας κα? γιατί δημιουργε? τ?ν ?νάγκη τ?ς συμφιλίωσής μας μ? τ? ?κκλησιαστικ? σ?μα δι? τ?ς ?ξομολόγησης, καθόσον ? ?μαρτία ε?ναι πάντοτε ?ρνηση ? ?πόκρουση τ?ς ?γάπης το? Θεο?, ?ν? ? ?κκλησιαστικ? σύναξη ε?ναι φανέρωση κα? ?νσάρκωση α?τ?ς τ?ς ?γάπης.

Ο? πρ?τοι χριστιανοί, προκειμένου ν? περιγράψουν τ?ν ε?χαριστιακ? σύναξη, χρησιμοποιο?σαν συχν? τ?ν ?λληνικ? ?ρο «?γάπη». Πράγματι, ? Θε?ς ?γάπη ?στί. Κα? ? ?κκλησία το? Θεο?, ? ?ποία συνέρχεται «?π? τ? α?τ?» γι? τ?ν Ε?χαριστία, δ?ν ε?ναι παρ? ? φανέρωση α?τ?ς τ?ς ?γάπης σ? ?ρισμένο τόπο κα? χρόνο.


? ε?χαριστιακ? ?πόσταση τ?ς ?κκλησίας

?φόσον ο? χριστιανο? ?ποτελο?ν μυστηριακ? ?να Σ?μα, ε?ναι φυσικ? ? χριστιανικ? κοινότητα ν? ?χει ?διαίτερη ?φή, ? ?ποία προσδιορίζεται ?π? τ?ν μυστηριακό της χαρακτήρα. ?πίσης, ?φόσον τ? μυστηριακ? α?τ? Σ?μα το? Χριστο? ε?ναι πλήρως κα? ?ξ ?λοκλήρου παρ?ν σ? κάθε ε?χαριστιακ? σύναξη, ε?ναι πολ? φυσικ? ? ?διάζουσα ?πόστασή του, ? ?ποία προσδιορίζεται ?π? τ?ν μυστηριακό του χαρακτήρα, ν? φανερώνεται πλήρως κα? ?ξ ?λοκλήρου σ? κάθε Θεία Ε?χαριστία.

Κατ? το?ς πρώτους α??νες, ?λες ο? τυπικ?ς ?κκλησιαστικ?ς κοινότητες ε?χαν τ?ν ?δια δομή. Παντο? ? λα?ς συγκεντρώνονταν γύρω ?π? ?ναν ?πίσκοπο, τ?ν ?πο?ο βοηθο?σε ?να σ?μα πρεσβυτέρων. ?ργότερα, ποικίλοι λόγοι ?νάγκασαν το?ς ?πισκόπους, ο? ?πο?οι μέχρι τότε προΐσταντο πάντοτε α?τοπροσώπως σ? ?λες τ?ς ?κκλησιαστικ?ς συνάξεις, ν? ?πιτρέψουν στο?ς πρεσβυτέρους ν? προΐστανται κα? α?το? σ? ?ρισμένες συνάξεις. ?στόσο, ? ?πίσκοπος ?ξακολούθησε ν? παραμένει ? μοναδικ?ς κα? ?ναμφισβήτητος ?ρχηγ?ς τ?ς ?κκλησίας του.

?κόμη κα? σήμερα κανένας ?ερε?ς δ?ν μπορε? ν? τελέσει ?γκυρα τ?ν Ε?χαριστία, ?ν δ?ν ?χει ρητ? κα? προσωπικ? ?ξουσιοδότηση ?π? τ?ν ?πίσκοπο το? τόπου, στ?ν ?πο?ο θέλει ν? ?ερουργήσει.

Π?ς ?ρμηνεύεται ? ?ξαιρετικ? κα? μοναδικ? α?τ? θέση το? ?πισκόπου στ?ν ?κκλησία; ?ρμηνεύεται ?π? τ? γεγον?ς ?τι κάθε ε?χαριστιακ? σύναξη ε?ναι ο?σιαστικ? τ? Πάσχα, τ? ?πο?ο ? Χριστ?ς συνέφαγε μ? το?ς μαθητές του στ? ?νώγειο. Συνάμα, ε?ναι ο?σιαστικ? ? Πεντηκοστή, κατ? τ?ν ?ποία ? Θε?ς ?ξαπέστειλε τ? Πνε?μα του στο?ς ?ποστόλους κα? μαθητ?ς το? Χριστο?, ο? ?πο?οι ?σαν συναγμένοι στ? ?περ?ο τ?ς ?ερουσαλήμ. Σ? κάθε ε?χαριστιακ? σύναξη μ? τ?ν δύναμη το? ?γίου Πνεύματος ? Λόγος το? Κυρίου ?ντηχε? κα? μεταβάλλει τ?ν ?ρτο κα? τ?ν ο?νο σ? Σ?μα κα? Α?μα Χριστο?. Κα? ?κε?νος πο? κατέχει στ?ν σύναξη τ?ν θέση πο? κατε?χε ? Χριστ?ς κατ? τ?ν Μυστικ? Δε?πνο ε?ναι ? ?πίσκοπος ? ? ?ντ' α?το? προϊστάμενος πρεσβύτερος.

Κοντολογ?ς κα? σύμφωνα μ? τ?ν διδασκαλία το? ?γίου ?γνατίου το? Θεοφόρου, ? ?πίσκοπος ε?ναι γι? τ? συνηγμένη ?κκλησία ? «ε?κ?ν» το? Θεο?, ? «τύπος» το? Χριστο?, ? «κεφαλ?» το? ?κκλησιαστικο? Σώματος. ?ννοε?ται ?τι ? ?πίσκοπος ε?ναι ?λα α?τ? «μυστηριακ?ς», «?ν τ? ?κκλησί?» κα? ?χι ?ξω ? ?περάνω τ?ς ?κκλησίας, γιατ? ?ξω ? ?περάνω τ?ς ?κκλησίας δ?ν ε?ναι δυνατ? ν? ?πάρξει κεφαλ? χωρισμένη ?π? τ? σ?μα.

Τ? λειτούργημα το? ?πισκόπου -κα? σ' α?τ? ?κριβ?ς ?γκειται ? διαφορά του ?π? τ?ν διακονία το? ?ποστόλου- ?π?ρξε πάντοτε λειτούργημα ?νότητας, συντονισμο? κα? συνέχειας τ?ς ζω?ς μίας ?ρισμένης τοπικ?ς ?κκλησίας. Συνεπ?ς, δ?ν ε?ναι δυνατ? ν? ?σκηθε? παρ? μόνο σ? ?ργανικ? συνάρτηση πρ?ς μία συγκεκριμένη ?κκλησιαστικ? κοινότητα. Βέβαια, ?πάρχουν σήμερα κα? στ?ν ?ρθόδοξη ?κκλησία ο? λεγόμενοι βοηθο? ?πίσκοποι. ?στόσο, ο? τίτλοι τ?ν ?πισκόπων το?ς ?ποίους ?ποχρεωτικ? φέρουν ο? βοηθο? α?το? ?πίσκοποι μαρτυρο?ν -?στω κα? κατ' ?νομα μόνο- τ?ν θεμελιώδη ?κκλησιολογικ? ?ρχ? ?τι δίχως τ?ν τοπικ? ?κκλησία δ?ν ε?ναι δυνατ?ν ν? ?πάρξει ?πίσκοπος.

Κεφαλ? τ?ς ?κκλησίας του, ? ?πίσκοπος ε?ναι ?πίσης ? φύλακας κα? ?γγυητ?ς τ?ς ?στορικ?ς συνέχειας κα? τ? θεμέλιο τ?ς ?κκλησίας σ? κάθε τόπο. ? συνέχεια κα? ? ?νότητα α?τ? ?ποτελο?ν γνωρίσματα κα? τεκμήρια τ?ς μυστηριακ?ς φύσης το? ?κκλησιαστικο? ?ργανισμο?. Φανερώνουν ?τι στ?ν πραγματικότητα δ?ν ?πάρχει παρ? μόνο ?να Βάπτισμα κα? μία μόνη Ε?χαριστία, πο? συνεχίζονται μέσα στ?ν χρόνο ?π? τ?ν ?ποστολικ? ?ποχ? κα? τελο?νται σ? συγκεκριμένο τόπο σ? ?λες τ?ς τοπικ?ς ?κκλησιαστικ?ς κοινότητες.

?πομένως, στ?ν πραγματικότητα δ?ν ?πάρχει παρ? μία μόνη παράδοση κα? μία μόνη ?λήθεια, ο? ?πο?ες πρέπει ν? πιστεύονται ?π? ?λους, σ? κάθε τόπο κα? σ? κάθε ?ποχή. Κα? το?το ε?ναι πολ? φυσικό, ?φο? δ?ν ?πάρχει παρ? ?νας μόνος Κύριος κα? ?να μόνο Πνε?μα καί, κατ? συνέπεια, μία μόνη ?κκλησία. ? συνέχεια τ?ς ?κκλησίας στ?ν ?στορία ?ξασφαλίζεται μ? τ?ν λεγόμενη «?ποστολικ? Διαδοχή», ? ?ποία ε?ναι μυστηριακ? διαδοχ? κα? συνάμα πιστότητα στ?ν διδαχ? τ?ν ?ποστόλων.

? ?νότητα τ?ς ?κκλησίας φανερώνεται δι? τ?ς συμφωνίας τ?ν ?πίσκοπων, τ?ν φυλάκων κα? μαρτύρων τ?ς πίστης τ?ν τοπικ?ν ?κκλησι?ν, ο? ?πο?ες ε?ναι μυστηριακ? ?σότιμες κα? διοικητικ? συντονισμένες. Στ? πλαίσιο το? ?κχριστιανισμένου Ρωμαϊκο? Κράτους, ο? γειτονικ?ς ?κκλησίες ?ντάχθηκαν σ? μεγαλύτερες ?νότητες, τ?ς ?παρχίες, μ? κέντρα ?ρισμένες μεγάλες πόλεις, ο? ?πίσκοποι τ?ν ?ποίων ?λαβαν τ?ν τίτλο το? μητροπολίτη ? το? πατριάρχη.

Σήμερα ο? διαιρέσεις α?τ?ς συμπίπτουν συνήθως μ? τ? πολιτικ? ? ?θνικ? σύνορα τ?ν διαφόρων ?ρθοδόξων λα?ν, πράγμα πο? δημιουργε? κα? τ?ς γνωστ?ς συγχύσεις, ο? ?πο?ες καταλήγουν δυστυχ?ς σ? ?ληθιν?ς καταχρήσεις. ?τσι, ? ?ρθόδοξη ?κκλησία ?μφανίζεται πρ?ς τ? ?ξω ?ς μία ?μοσπονδία ?θνικ?ν ?κκλησι?ν, ?ν? ?π? πλευρ?ς Κανονικο? Δικαίου ο? διάφορες ?θνικ?ς ? α?τοκέφαλες ?κκλησίες δ?ν ε?ναι παρ? ?παρχίες ? ?μάδες ?πισκόπων μίας μοναδικ?ς κα? ?διαίρετης ?κκλησίας.

Μία ?διαίτερη ε?θύνη γι? τ? διαφύλαξη τ?ς ?κκλησιαστικ?ς ?νότητας ?ναγνωρίσθηκε πολ? νωρ?ς ?π? ?λους στ?ν ?κκλησία τ?ς Ρώμης, στ? πρ?το κα? στ? ?ρχαιότερο ?π? τ? πατριαρχε?α. ? ε?θύνη α?τ? φυσικ? δ?ν συνεπάγονταν καμία «ο?κουμενικ? δικαιοδοσία» κα? δ?ν ε?χε σχέση μ? κανένα «?λάθητο» στ? δογματικ? τομέα. Καμία τοπικ? ?κκλησία δ?ν ε?ναι δυνατ? ν? ?χει παρόμοια προνόμια, γιατ? καμία τοπικ? ?κκλησία δ?ν ε?ναι δυνατ? ν? διαθέτει μυστηριακ? χάρη διαφορετικ? ?π? τ?ν χάρη τ?ν ?λλων τοπικ?ν ?κκλησι?ν. ? ?λήθεια ε?ναι θεμελι?δες γνώρισμα τ?ς ζω?ς το? ?κκλησιαστικο? σώματος κα? ? ?κκλησία ?ς Σ?μα Χριστο? ε?ναι ?λάθητη, γιατ? ε?ναι ? να?ς το? Θεο? το? ζ?ντος, ? ?πο?ος ε?ναι πάντοτε πιστ?ς στ?ν Διαθήκη πο? σύναψε μ? τ?ν λαό του κα? τ?ν ?ποία σφράγισε μ? τ? α?μα το? σταυρωθέντος Υ?ο? του. ? ?κκλησία, ?μως, ?ς Σ?μα το? Χριστο? κα? ?ς Να?ς το? Θεο? το? ζ?ντος, ε?ναι πλήρως κα? ?ξ ?λοκλήρου παρο?σα παντο? -πο? τελε?ται ? Ε?χαριστία.

?πομένως, τ? ?λάθητο δ?ν μπορε? ν? ?ποτελε? ?διαίτερο γνώρισμα μίας μόνης τοπικ?ς κοινότητας κα? ?κόμη λιγότερο ?ν?ς μόνου ?τόμου. Κανένας ?νθρωπος ?ο?τε ?κόμη κα? α?τ?ς ? ?πίσκοπος πο? λαμβάνει μ? τ?ν χειροτονία τ? ποιμαντικ? κα? διδακτικ? χάρισμα τ?ς ?κκλησίας- δ?ν μπορε? ν? ε?ναι ?ς ?τομο ?λάθητος. Τ? ?λάθητο ε?ναι γνώρισμα ?λόκληρης τ?ς ?κκλησίας, ε?ναι μία ?διότητα το? Θεο?, ? ?ποία μεταδίδεται σ? ?λους ?κείνους πο? δέχονται τ? χάρη κα? τ? ζωή του.

? πιστότητα, λοιπόν, τ?ς ?κκλησίας στ?ν διδασκαλία κα? στ?ν παράδοση τ?ν ?ποστόλων ε?ναι καρπ?ς τ?ς χάριτος το? Θεο?. Πρόκειται γι? ?να θα?μα πο? ?φείλεται ?ξολοκλήρου στ?ν συγκατάβαση το? ?λεήμονος κα? φιλάνθρωπου Θεο?, ? ?πο?ος τηρε? πιστ? τ?ν ?πόσχεση πο? ?δωσε στ? λαό του ?τι θ? τ?ν διαφυλάσσει πάντοτε ?ντ?ς τ?ς ?ληθείας του κα? ?τι θ? παραμένει μαζί του πάσας τ?ς ?μέρας.


? ?κκλησία κα? ? κόσμος

? ?κκλησιαστικ? κοινότητα, θεμελιωμένη πάνω στ?ν χάρη κα? στ?ν ?γάπη το? Θεο?, διαφέρει ?ντολογικ? ?π? κάθε ?λλη ?νθρώπινη κοινότητα. ? ?νθρωπος ?π? τ?ν φύση του ?νήκει σ? διάφορες κοινωνικ?ς ?μάδες. Τ?ν ο?κογένεια, τ? ?θνος, τ?ν κοινωνική του τάξη. ?ρισμένες ?π? α?τ?ς τ?ς ?μάδες, ?πως τ?ν ο?κογένεια, ? Θε?ς τ?ς θέλησε κα? τ?ς ε?λόγησε ?δη ?π? τ?ν πρώτη στιγμ? τ?ς δημιουργίας το? ?νθρώπου. Κα? ?μως ?κο?με τ?ν Χριστ? ν? διακηρύσσει ?τι ?λθε «διχ?σαι ?νθρωπον κατ? το? πατρ?ς α?το? κα? θυγατέρα κατ? τ?ς μητρ?ς α?τ?ς κα? νύμφην κατ? τ?ς πενθερ?ς α?τ?ς» κα? ?τι «?χθρο? το? ?νθρώπου» ?σονται ο? «ο?κιακο? α?το?», διότι ? «φιλ?ν πατέρα ? μητέρα ?π?ρ Α?τ?ν ο?κ ?στιν Α?το? ?ξιος» (Ματθ. 10,35-37).

Μ? τ? κήρυγμά του α?τό, ? Χριστ?ς θέλει ν? δείξει ?τι ?λες ο? φυσικ?ς κοινωνικ?ς ?μάδες τ?ν ?νθρώπων πρέπει ν? ?ποταγο?ν στ? νέα πραγματικότητα τ?ς Βασιλείας. ? ?ποταγ? α?τ? στ?ν περίπτωση τ?ς ο?κογένειας ?σοδυναμε? μ? ?νύψωση ? ?κριβέστερα μ? ?ξαγιασμό. Α?τ? ?κριβ?ς ε?ναι κα? τ? νόημα το? μυστηρίου το? γάμου.

Στ?ν περίπτωση, ?μως, ?λλων φυσικ?ν ?μάδων σημαίνει μ?λλον τ?ν ?ποκατάστασή τους ?π? τ?ν νέα πραγματικότητα τ?ς Βασιλείας το? Θεο?. Στ?ν ?κκλησία ?πάρχουν βεβαίως ?νδρες κα? γυνα?κες, ?λλ? δ?ν ?πάρχει πλέον διαφορ? μεταξ? το? ?νδρα κα? τ?ς γυναίκας. Κατ? μείζονα λόγο δ?ν ?πάρχει διαφορ? μεταξ? ?ουδαίου κα? ?λληνα, ?λεύθερου κα? δούλου, «πάντες γ?ρ ε?ς ?σμ?ν ?ν Χριστ? ?ησο?» (Γαλ. 3,28). Ο? φυσικ?ς κοινότητες τ?ν ?νθρώπων μ? τ?ς διαφορ?ς κα? τ?ς διακρίσεις τους ?νήκουν στ?ν «παρόντα α?ώνα» πο? καταργε?ται, ?ν? ? ?κκλησία ε?ναι πραγματικότητα το? «μέλλοντος α??νος», το? α?ώνα τ?ς ?λήθειας κα? τ?ς χάρης.

?στόσο, ? ?κκλησία μολονότι ποιοτικ? ?νήκει στ?ν «μέλλοντα α?ώνα», ε?ναι παρο?σα στ?ν ?στορία κα? κρίνει τ?ν ?στορία. Μ?ς ζητε? ν? ?κολουθήσουμε κα? ν? ?φαρμόσουμε ?π? τώρα το?ς νόμους τ?ς Βασιλείας το? Θεο?. Γι' α?τ?ν ?κριβ?ς τ? λόγο, ο? πρ?τοι χριστιανο? τ?ν ?εροσολύμων πουλο?σαν τ?ς περιουσίες τους κα? μοίραζαν τ? ?πάρχοντά τους κα? «ε?χον ?παντα κοιν?» (Πρ. 2,44-45). ? ?νέργειά τους α?τ? δ?ν ?παγορεύονταν ?π? καμία χριστιανικ? κοινωνικ? ?δεολογία, δ?ν ?ταν ?να ε?δος χριστιανικο? κομμουνισμο? ? σοσιαλισμο?. ?ταν μία α?θόρμητη ?κφραση τ?ς πίστης τους ?τι μ? τ? βάπτισμά τους ε?χαν γίνει πλέον «τέκνα» κα? «ο?κε?οι» το? Θεο?, μέλη τ?ς ο?κογένειας το? Θεο?. Δ?ν ?πρόκειτο, δηλαδή, γι? κάποια «χριστιανικ? λύση» το? κοινωνικο? προβλήματος ο?τε γι? τ?ν ?φαρμογ? μίας «χριστιανικ?ς δημοκρατίας», ?λλ? γι? τ?ν ?ποφασιστικ? ?γκατάλειψη τ?ν νόμων το? κόσμου τούτου κα? γι? τ?ν πλήρη ?φαρμογ? το? νόμου τ?ς θείας ?γάπης.

Τ? παράδειγμα τ?ν πρώτων χριστιαν?ν τ?ς ?ερουσαλ?μ μ?ς δείχνει σαφ?ς ?τι σκοπ?ς το? Ε?αγγελίου δ?ν ε?ναι -?πως συχν? νομίζουμε- ν? «λύσει» τ? ποικίλα προβλήματα πο? θέτει κάθε στιγμ? ? κοινωνία το? πεπτωκότος ?νθρώπου. Τ? Ε?αγγέλιο ?ρχεται ν? θέσει νέα ?ντελ?ς δικά του προβλήματα κα? ν? προτείνει νέες ?ντελ?ς δικές του λύσεις.

Γι? τ?ν λόγο α?τό, προτο? ?ναζητήσουμε τ?ν «χριστιανικ? λύση» το? κοινωνικο? ? ?ποιουδήποτε ?λλου ?νθρώπινου προβλήματος, ε?ναι ?παραίτητο ν? πιστεύσουμε -μ? ?λη τ? σημασία τ?ς λέξης- τ? «Ε?αγγέλιο», τ?ν χαρμόσυνη ε?δηση πο? ?ναγγέλλει ? ?κκλησία, κα? ν? δεχθο?με τ?ν «χάρη» πο? μ?ς προσφέρει ? Θε?ς ?ν Χριστ?. Μ? ?λλα λόγια, ε?ναι ?παραίτητο ν? παραδοθο?με ?λόψυχα ? ?κριβέστερα ψυχ? τε κα? σώματι στ?ν ?γάπη το? Θεο? κα? ν? δεχθο?με ν? ε?σέλθουμε δι? το? ?γίου βαπτίσματος στ?ν Βασιλεία του, φανέρωση κα? ?νσάρκωση τ?ς ?ποίας ε?ναι ? τοπικ? ?κκλησιαστικ? κοινότητα.

? Χριστιανισμ?ς ε?ναι ο?σιαστικ? μία «κλήση». ? Θε?ς καλε? το?ς ?νθρώπους ?ν Χριστ? γι? ν? το?ς σώσει. ?λλ? ? κλήση α?τ? ?πευθύνεται σ? πρόσωπα κα? ? ?γιασμ?ς πο? χορηγε? ? Θε?ς στ?ν ?κκλησία ε?ναι ?γιασμ?ς προσώπων. Τ? μεγαλύτερα κα? θλιβερότερα δράματα τ?ς χριστιανικ?ς ?στορίας ?φείλονται σ? συγχύσεις κα? παρεξηγήσεις πο? ?πικράτησαν στ?ν τομέα α?τό, ?διαίτερα στ?ν ?ποχ? το? Μεσαίωνα, ?ταν ? ?κκλησία θέλησε ν? ?κχριστιανίσει κα? ν? ?ξαγιάσει τ?ν ?νθρώπινη κοινωνία προτο? ν? ?κχριστιανίσει κα? ?γιάσει ?λα τ? μέλη της.

? ?ρνηση α?τ? το? Χριστιανισμο? ν? ?ξαγιάσει τ?ς φυσικ?ς κοινότητες τ?ν ?νθρώπων -?κτ?ς τ?ς ο?κογένειας- δ?ν σημαίνει ?τι ο? χριστιανο? ?φείλουν ν? ?διαφορο?ν γι? τ?ν κόσμο κα? τ?ν πορεία του. Τ? ?ντίθετο μάλιστα. Συχν? ? προσπάθεια ν? ?ξαγιάσουμε ?κε?νο τ? ?πο?ο δ?ν ε?ναι δυνατ? ν? ?ξαγιασθε?, μ?ς ?δηγε? σ? μία καθαρ? παθητικ? στάση. Μ?ς δημιουργε? τ?ν ?ντύπωση ?τι πράττουμε ?κε?νο πο? πρέπει ν? πράξουμε κα? ?τι δ?ν μ?ς ?πομένει ν? κάνουμε τίποτε ?λλο. ?λλ? ο? φυσικ?ς κοινότητες τ?ν ?νθρώπων -κα? γενικ? ? ζω? το? ?νθρώπου στ?ν παρόντα κόσμο- ε?ναι κα? θ? παραμείνουν μέχρι τ?ν Δεύτερη ?λευση το? Σωτ?ρος Χριστο? ?να ?πέραντο πεδίο δράσης γι? το?ς χριστιανούς.

Γι? ν? χρησιμοποιήσουμε μία ?γιογραφικ? ε?κόνα, ε?ναι κα? θ? παραμείνουν τ? φύραμα μέσα στ? ?πο?ο ο? χριστιανο? πρέπει ν? ε?ναι ? ζύμη κα? τ? ?λας. Τ? ?ργο τ?ς ζύμωσης το? φυράματος α?το?, τ? ?ργο, δηλαδή, τ?ν χριστιαν?ν στ?ν παρόντα κόσμο, δ?ν πρόκειται ν? τελειώσει πρ?ν ?π? τ?ν Δευτέρα Παρουσία το? Χριστο?. ?ταν ? Χριστ?ς παρουσιασθε?, κάθε χριστιαν?ς θ? κριθε? ?νάλογα μ? τ?ν ?ργασία πο? θ? ?χει ν? ?πιδείξει στ?ν τομέα το? ?ργου πο? ? Χριστ?ς το? ?χει ?μπιστευθε?.

Ε?ναι, ?μως, ?παραίτητο ν? ?χουμε σαφ? κα? ε?κριν? ?ντίληψη σχετικ? μ? τ?ν φύση το? ?ργου, τ? ?πο?ο ?φείλουν ν? ?ργασθο?ν ο? χριστιανο? κατ? τ?ν περίοδο α?τ? τ?ς ?ναμον?ς κα? τ?ς προσδοκίας το? ?ρχόμενου Κυρίου. ?λη ? ?ρθόδοξη Παράδοση το? Χριστιανισμο? ε?ναι σύμφωνη ?τι τ? ?ργο α?τ? δ?ν συνίσταται σ? μία προσπάθεια ?ξαγιασμο? ?φηρημένων κα? ?πρόσωπων ?ννοι?ν, ?πως π.χ. το? κράτους, τ?ς κοινωνίας, το? ?θνους, το? πολιτισμο?, τ?ς τεχνικ?ς, ?λλ? ?γκειται στ?ν προσπάθεια ν? ?δηγηθο?ν στ?ν ?κκλησία το? Θεο? ?παρκτ? κα? συγκεκριμένα πρόσωπα. Δηλαδή, ?νθρωποι ?π? σάρκα κα? α?μα, ε?τε ?μέσως μέσω τ?ς ?εραποστολ?ς, το? κηρύγματος το? λόγου το? Θεο?, ε?τε ?μμέσως μέσω το? ?γώνα, τ?ν ?πο?ο διεξάγουν κάθε στιγμ? ο? χριστιανο? μέσα στ?ν κοινωνία, στ? πλαίσιο το? ?παγγέλματος πο? ?σκο?ν, στ? περιβάλλον στ? ?πο?ο ζο?ν, γι? ν? ?νοίξουν στο?ς συνανθρώπους τους -στο?ς «πλησίον» τους- τ?ν δρόμο τ?ς χάρης κα? τ?ς ζω?ς.

?ρκε? ν? ρίξει κανε?ς ?να βλέμμα σ? ?,τι συμβαίνει σήμερα στ?ν κόσμο, γι? ν? ?ντιληφθε? πόσο ?ρθ? κα? σύμφωνη μ? τ? πράγματα ε?ναι ? ?ρθόδοξη α?τ? ?ντίληψη. Πράγματι, ? κατάκτηση κα? ? μεταμόρφωση το? κόσμου, τ?ς ?ποίας ε?μαστε σήμερα μάρτυρες, δ?ν γίνεται ?π? ?φηρημένες ?ννοιες ο?τε κ?ν ?π? τ?ν ?πιστήμη κα? τ?ν τεχνική, ?λλ? γίνεται ?π? τ? συγκεκριμένα πρόσωπα πο? χειρίζονται α?τ?ς τ?ς ?ννοιες, ?π? το?ς ζωντανο?ς ?νθρώπους πο? χρησιμοποιο?ν τ?ν ?πιστήμη κα? τ?ν τεχνική. ?π? ?μ?ς το?ς χριστιανο?ς ?ξαρτ?ται ?ν ο? συγκεκριμένοι κα? ζωντανο? α?το? ?νθρωποι θ? κατακτήσουν κα? θ? μεταμορφώσουν τελικ? τ? σύμπαν στ? ?νομα το? Θεο? το? ζ?ντος κα? ?ληθινο? κα? σύμφωνα μ? τ?ν ?ληθιν? σκοπ? το? ?νθρώπου ? ?ν θ? τ? πράξουν στ? ?νομα ?δε?ν ?μπνευσμένων ?π? τ? σοφία κα? τ? σύνεση το? κόσμου τούτου.

Γι? ν? ?δηγηθο?ν, ?μως, ο? ?νθρωποι στ?ν ?κκλησία, πρέπει ? ?κκλησία ν? παρουσιασθε? σ? α?το?ς μ? τ?ν πραγματική της μορφ? κα? ?πόσταση, πρέπει, δηλαδή, ν? παρουσιασθε? ?ς ? κοινότητα ? ?ποία ε?ναι θεμελιωμένη πάνω στ?ν ?γάπη κα? ? ?ποία ?μπνέεται ?π? τ? Πνε?μα το? Θεο?, σύμφωνα μ? τ?ς Πράξεις τ?ν ?ποστόλων. ? ε?θύνη μας ?ς ?ρθόδοξων στ? σημε?ο α?τ? ε?ναι πολ? μεγάλη, γιατ? ?πως ?κριβ?ς πιστεύουμε, ? ?ρθόδοξη ?κκλησία ε?ναι ? μόνη πο? διατήρησε μέχρι σήμερα ?θικτη τ?ν ?ρχ? μι?ς ?κκλησιαστικ?ς ?πόστασης κα? διάρθρωσης, ? ?ποία ?πορρέει ?π? τ?ν μυστηριακ? χαρακτήρα το? ?κκλησιαστικο? σώματος κα? δ?ν ?πέτρεψε ν? χαθε? ? ν? μεταβληθε? ? ?πόσταση κα? ? διάρθρωση α?τ? σ? ?να ε?δος ?ποικοδομήματος ξένου πρ?ς τ? μυστηριακ? φύση το? ?κκλησιαστικο? ?ργανισμο?.

?λλ? ?ν ? πίστη μας α?τ? ε?ναι ?ρθή, τότε ?με?ς ο? ?ρθόδοξοι ε?μαστε ο? μόνοι ο? ?πο?οι κατέχουμε σήμερα τ?ν ?ληθιν? χριστιανικ? ?κκλησιολογία. Κα? α?θόρμητα τίθεται τ? ?ρώτημα: π?ς χρησιμοποιο?με τ?ν ?ερ? α?τ? παρακαταθήκη;

?ρκε? ν? θέσει κανε?ς τ? ?ρώτημα α?τό, γι? ν? ?ντιληφθε? ?μέσως τ? μέγεθος το? σκανδάλου. Κομματιασμένοι σ? πολυάριθμες ?θνικ?ς ?μάδες, διαιρεμένοι σ? ?ναρίθμητες ?κκλησιαστικ?ς δικαιοδοσίες, καλλιεργώντας περίεργους μεσσιανισμο?ς κα? ?τοπους φυλετισμούς, μ? τ?ν θεολογική μας σκέψη σκοτισμένη ?π? ?δέες πο? προέρχονται ?π? τ?ν Προτεσταντισμ? ? τ?ν Ρωμαιοκαθολικισμ? -παρ? το?ς ρητορικο?ς κομπασμο?ς περ? α?στηρ?ς προσήλωσής μας στ?ν πίστη τ?ς ?ρχαίας ?κκλησίας κα? τ?ν διδασκαλία τ?ν ?ρχαίων Συνόδων- διαψεύδουμε καθημεριν? τ?ς ?λπίδες, τ?ς ?πο?ες πολλο? ?κ τ?ν μ? ?ρθόδοξων ?δελφ?ν μας ?ναποθέτουν σ? μ?ς.

Καί, ?μως, ?ν κατορθώναμε ν? ?περνικήσουμε τ?ς ?ντιζηλίες κα? τ?ς ?ντιθέσεις μας, ?ν κατορθώναμε ν? ?παλλαγο?με ?π? τ?ν ?θνική μας ?περευαισθησία κα? το?ς ?θνικούς μας ?νταγωνισμούς, ?ν πετυχαίναμε ν? καταργήσουμε τ? τελείως ?ντορθόδοξο σύστημα τ?ν πολλαπλ?ν κα? συχν? ?λληλο-?ποβλεπόμενων κα? ?λληλο-πολεμούμενων ?κκλησιαστικ?ν δικαιοδοσι?ν, ?ν ?ποφασίζαμε ν? ?ργανώσουμε τ?ν ?κκλησιαστική μας ζω? κα? τ?ν ?κκλησιαστική μας διοίκηση σύμφωνα μ? το?ς ?ερο?ς κανόνες, ?ν ?γωνιζόμασταν ε?λικριν? παντο? ?που βρισκόμασταν, ν? διατηρο?με τ?ν ?ρατ? ?νότητα τ?ς ?κκλησίας κα? ν? φανερώνουμε τ?ν ?ληθιν? φύση τ?ς ?ν Χριστ? ?νωσης κα? κοινωνίας, κοντολογίς, ?ν ?φαρμόζαμε παντο? κα? πάντοτε τ?ς ?ρχ?ς τ?ς ?πο?ες θεωρητικ? ?ποστηρίζουμε κα? γι? τ?ς ?πο?ες συχν? περηφανευόμαστε κα? καυχόμαστε, τότε θ? ?νακαλύπταμε ?σφαλ?ς ?τι ο? ?στορικ?ς δοκιμασίες, τ?ς ?πο?ες γνώρισε ? ?ρθόδοξη ?νατολ? κα? τ?ς ?πο?ες καθημεριν? ?πικαλούμαστε γι? ν? δικαιολογήσουμε τ?ν σημεριν? κατάστασή μας κα? τ?ν σημερινή μας ?δυναμία, δ?ν θ? ?ταν παρ? μία θαυμαστ? προετοιμασία τ?ς ?ρθοδοξίας ?π? τ?ν Θεία Πρόνοια γι? τ? μέγα ?ργο πο? ?χει ν? ?πιτελέσει στ?ν ?ποχή μας.

( Πρόκειται γι? ε?σήγηση το? πρωτοπρεσβυτέρου ?ωάννη Μέγιεντορφ (1926-1990), σπουδαίου πατρολόγου κα? ?στορικο? τ?ς ?κκλησίας, στ? θεολογικ? Συνέδριο «?φεσος» πο? συν?λθε τ? θέρος το? 1961 στ?ν ?γία Παρασκευ? ?ττικ?ς κα? ε?χε ?ς θέμα «? ?κκλησία Σ?μα Χριστο?». Τ? κείμενο παραχωρήθηκε ?π? τ?ν π. ?λία Μαστρογιαννόπουλο κα? ? γλωσσικ? ?πιμέλειά του στ? δημοτικ? ?γινε ?π? τ?ν Στα?ρο Γιαγκάζογλου.)
 

ΠΑΡΑΚΛΗΤΙΚΟΣ ΚΑΝΩΝ

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΠΑΝΑΓΙΑΣ

 

Το κανάλι της ενορίας μας!


ΡΑΔΙΟΦΩΝΟ ΠΑΝΑΓΙΑΣ

e-radio Παναγία Κλεισσούς.

e-radio της Εκκλησίας της Ελλάδας

e-radio Πειραϊκής Εκκλησίας

e-radio Αρχιεπισκοπής Κρήτης

e-radio Ιεράς Μητροπόλεως Σερρών και Νιγρίτης

Ο ΚΑΙΡΟΣ

 

ΤΥΧΑΙΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ Ι.Ν.

DSCF0886.JPG

ΕΓΚΟΛΠΙΟΝ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ

ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ

Εμφανίσεις Περιεχομένου : 172087

ΕΠΙΣΚΕΠΤΕΣ ΤΩΡΑ

Έχουμε 13 επισκέπτες συνδεδεμένους